Freelancer vs etat vs JDG vs B2B 2026 — symulacja netto

TL;DR — który scenariusz w 4 liczbach

• 15 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~3 600 zł/mies na korzyść B2B.
• 20 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~5 800 zł/mies na korzyść B2B.
• 30 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~9 200 zł/mies na korzyść B2B.
• Break-even B2B vs etat (po koszcie księgowości, brak płatnego urlopu, sam ZUS) zaczyna się od ~10 000-12 000 zł brutto. Poniżej etat lepszy mimo niższego netto.

To są symulacje uproszczone — nie porada podatkowa. Indywidualną sytuację zweryfikuj z księgową.

---

Szybka odpowiedź

W realiach 2026 B2B na ryczałcie 12% (typowy wybór w IT) przebija etat netto mniej więcej od 10 000-12 000 zł brutto miesięcznie. Przy 15k brutto różnica to tylko ok. +1 010 zł/mies, przy 20k już ok. +3 631 zł/mies, a przy 30k ok. +6 087 zł/mies na korzyść B2B. Poniżej progu break-even etat zwykle wygrywa dzięki płatnemu urlopowi, L4 i pełnym składkom ZUS. Surowa różnica netto maleje po uwzględnieniu kosztu księgowości (200-600 zł/mies), braku urlopu i ryzyka zakwestionowania "fałszywego samozatrudnienia" (art. 5b ust. 1 UPDOF). Materiał informacyjny.

---

Formy zatrudnienia w PL 2026 — przegląd

1. Umowa o pracę (etat)

• Składki ZUS opłaca pracodawca (oficjalnie 50/50, w praktyce z budżetu pensji brutto).
• Składka zdrowotna 9% od brutto (po pomniejszeniu o ZUS).
• PIT 12/32% w skali, kwota wolna 30 000 zł.
• Płatny urlop 20-26 dni, L4 80/100%, świadczenia z FP/FGSP.
• Brak ryzyka działalności, sztywne wypowiedzenia.

2. Umowa zlecenie

• ZUS dobrowolne, jeśli inne tytuły. Składka zdrowotna obowiązkowa.
• PIT 12/32% lub 19% kosztu uzyskania.
• Bez płatnego urlopu, słabsza ochrona.

3. Umowa o dzieło

• Bez ZUS i składki zdrowotnej (uwaga: kontrola ZUS przy "ciągłej" pracy).
• PIT 12/32%, koszt uzyskania 20% lub 50% (przy prawach autorskich).
• Tylko do dzieł twórczych/jednorazowych.

4. JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza)

• Wybór: skala (PIT-36, 12/32%), podatek liniowy (PIT-36L, 19%), ryczałt (PIT-28, 8.5% / 12% / 15% / 17% zależnie od branży).
• ZUS przedsiębiorcy (preferencyjny przez 24 mies, mały ZUS plus, normalny ZUS).
• Składka zdrowotna w 2026: zależna od formy:
  • Skala: 9% od dochodu (min. ~9% min. wynagrodzenia).
  • Liniowy: 4.9% od dochodu.
  • Ryczałt: stała kwota zależna od progu (3 progi w 2026: ~480 zł / ~800 zł / ~1 450 zł miesięcznie).
• Koszty można odliczać (przy skali/liniowym, NIE przy ryczałcie).

5. B2B (czyli też JDG, ale jako kontraktor jednego klienta)

• To forma JDG, nie odrębny twór. Różnica praktyczna: zwykle jeden główny klient ("kontrakt B2B"), wyższe stawki, ryzyko "fałszywego samozatrudnienia" (art. 5b ust. 1 UPDOF).
• Najczęściej w IT: ryczałt 12% dla "usługi IT" lub 8.5% dla "usługi pozostałe" (interpretacje 2024-2026).

---

Składka zdrowotna 2026 — co się zmieniło

Od 2026 (po reformie z 2025):

• Minimalna składka zdrowotna: 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia × 12, bez względu na formę = ~360 zł/mies.
• Skala: 9% od dochodu, nie mniej niż minimalna.
• Liniowy: 4.9% od dochodu, nie mniej niż minimalna.
• Ryczałt:
  • Próg I (przychód do 60 000 zł rocznie): ~480 zł/mies.
  • Próg II (60 000 – 300 000 zł): ~800 zł/mies.
  • Próg III (>300 000 zł): ~1 450 zł/mies.
• Limit odliczenia na liniowym: składkę można odliczyć od dochodu do limitu ~14 700 zł rocznie (próg w 2026, waloryzowany).

Wniosek: ryczałt nadal wygrywa w przewidywalności, ale w 2026 składka zdrowotna jest realnym kosztem nawet przy ryczałcie.

---

Symulacja 1: 15 000 zł brutto miesięcznie

Etat — UoP

• Brutto roczne: 180 000 zł.
• ZUS pracownika (13.71%): 24 678 zł.
• Podstawa zdrowotnej: 155 322 zł × 9% = 13 979 zł.
• Dochód: 180 000 − 24 678 − 250 KUP × 12 = 152 322 zł.
• PIT (12% do 120k, 32% powyżej): 14 400 + (32 322 × 32%) = 24 743 zł.
• Pomniejszenie o kwotę zmniejszającą: -3 600 zł.
• PIT netto: 21 143 zł.
• Netto roczne: 180 000 − 24 678 − 13 979 − 21 143 = 120 200 zł = ~10 020 zł/mies.

JDG skala 12/32%

• Przychód roczny: 180 000 zł.
• Koszty (założmy 10 000 zł rocznie: księgowość, telefon, sprzęt, dojazdy).
• Dochód przed ZUS: 170 000 zł.
• ZUS przedsiębiorcy (~17 000 zł/rok bez chorobowej): 17 000 zł.
• Dochód po ZUS: 153 000 zł.
• Składka zdrowotna 9% od 153 000 = 13 770 zł.
• PIT (12/32%) od 153 000: 14 400 + (33 000 × 32%) = 24 960 − 3 600 = 21 360 zł.
• Netto roczne: 153 000 − 13 770 − 21 360 = 117 870 zł = ~9 822 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Dochód: 153 000 zł (po ZUS).
• Liniowy 19%: 29 070 zł. Bez kwoty wolnej.
• Składka zdrowotna 4.9%: 7 497 zł.
• Netto roczne: 153 000 − 29 070 − 7 497 = 116 433 zł = ~9 703 zł/mies.

Liniowy przy 15k brutto = gorszy niż skala (zjada kwota wolna).

JDG ryczałt 12% (IT)

• Przychód: 180 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Składka zdrowotna (próg II 60-300k): 9 600 zł/rok.
• Ryczałt 12% od 180 000: 21 600 zł.
• Minus 50% składki zdrowotnej od podstawy ryczałtu (od 2024): -4 800 zł × 12% = oszczędność 576 zł.
• Netto roczne: 180 000 − 17 000 − 9 600 − 21 600 + 576 = 132 376 zł = ~11 030 zł/mies.

B2B = JDG ryczałt 12% (najczęstszy wybór w IT)

To samo co wyżej: ~11 030 zł/mies netto.

Podsumowanie 15k brutto

Przy 15k brutto różnica zaledwie 1 000 zł, etat traci minimalnie = warto rozważyć etat dla benefitów (urlop, L4 100%, ochrona).

---

Symulacja 2: 20 000 zł brutto miesięcznie

Etat

• Brutto roczne: 240 000 zł.
• ZUS pracownika: ~33 000 zł (limit 30-krotności hamuje wyższy).
• Składka zdrowotna 9%: 18 630 zł.
• PIT 12/32% z efektem progu (od 120k): ~46 800 zł.
• Netto roczne: ~141 570 zł = ~11 800 zł/mies.

JDG skala

• Po ZUS i odliczeniach: netto ~136 000 zł/rok = ~11 333 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Po ZUS i składce 4.9%: ~157 000 zł/rok = ~13 080 zł/mies.

JDG ryczałt 12%

• Przychód: 240 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Zdrowotna (próg II): 9 600 zł.
• Ryczałt 12% od 240k: 28 800 zł.
• Po pomniejszeniach: ~28 224 zł.
• Netto roczne: 240 000 − 17 000 − 9 600 − 28 224 = 185 176 zł = ~15 431 zł/mies.

Podsumowanie 20k brutto

Przy 20k brutto B2B ryczałt = +44 000 zł rocznie netto vs etat. To istotna premia za brak benefitów.

---

Symulacja 3: 30 000 zł brutto miesięcznie

Etat

• Brutto roczne: 360 000 zł.
• ZUS pracownika: ~36 700 zł (limit 30-krotności).
• Składka zdrowotna 9%: ~29 100 zł.
• PIT z efektem 32% od większości: ~84 000 zł.
• Netto roczne: ~210 200 zł = ~17 520 zł/mies.

JDG skala (PIT-36)

• Mało sensowne przy tej kwocie.
• Netto: ~199 000 zł/rok = ~16 583 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Po ZUS: 343 000 zł.
• Liniowy 19%: 65 170 zł.
• Zdrowotna 4.9%: 16 807 zł, ograniczone do limitu odliczenia.
• Netto roczne: ~243 000 zł = ~20 250 zł/mies.

JDG ryczałt 12%

• Przychód: 360 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Zdrowotna (próg III, >300k): 17 400 zł.
• Ryczałt 12%: 43 200 zł.
• Po pomniejszeniach: ~42 320 zł.
• Netto roczne: 360 000 − 17 000 − 17 400 − 42 320 = 283 280 zł = ~23 607 zł/mies.

Podsumowanie 30k brutto

Przy 30k brutto B2B ryczałt = +73 000 zł rocznie netto vs etat.

---

Tabela podsumowująca

Powyższe to uproszczone modele — pełne rozliczenie zależy od indywidualnych okoliczności.

---

Ukryte koszty B2B vs etat

Koszty etatu (ukryte korzyści)

• Płatny urlop 20-26 dni = ~20 000 – 30 000 zł wartości przy pensji 15-20k.
• L4 80% przez 33 dni (płaci pracodawca), potem ZUS 80%.
• Świadczenia z FP/FGSP w razie upadłości pracodawcy.
• Karty MultiSport, prywatna opieka medyczna, benefity (~3 000-8 000 zł/rok).
• Składki emerytalne odprowadzane regularnie do ZUS i OFE.

Koszty B2B (ukryte minusy)

• Brak urlopu = jeśli nie pracujesz, nie zarabiasz.
• Brak L4 (lub minimum z ZUS, jeśli płacisz chorobowe).
• Księgowość: 200-600 zł/mies = 2 400 – 7 200 zł/rok.
• Brak limitów godzinowych = mentalne wypalenie.
• Ryzyko fałszywego samozatrudnienia (art. 5b UPDOF) — kontrola ZUS może przekwalifikować na UoP retroaktywnie.
• Brak ochrony przy chorobie / wypadku — przerwy = brak fakturowania.

Pełny rachunek 20k brutto (rok pracy)

• Etat realny: 11 800 zł × 12 + benefity 5 000 + urlop 26 dni + L4 = ~150 000 zł "comprehensive value".
• B2B ryczałt: 15 431 zł × 12 − księgowość 5 000 − brak urlopu = ~180 000 zł (zakładając 100% utilization).
• B2B przy 11 mies. pracy (1 mies. nieopłacony "urlop"): ~165 000 zł.

Różnica realna: ~15 000-30 000 zł rocznie na korzyść B2B przy 20k brutto — duża, ale mniejsza niż surowa kalkulacja netto sugeruje.

---

Kiedy ETAT > B2B mimo niższego netto

1. Pensja <12 000 zł brutto — delta zbyt mała, by uzasadnić koszt księgowości i ryzyko.
2. Plan kredytu hipotecznego w ciągu 12 miesięcy — banki preferują UoP, B2B wymaga 24 mies. historii.
3. Świeży rodzic — L4 ciążowe i macierzyńskie z ZUS-u UoP zdecydowanie lepsze.
4. Plan emerytalny w PL — UoP automatycznie buduje świadczenia ZUS na pełnej podstawie. B2B = minimum.
5. Wieloletnia ciąża zdrowotna — częste L4, długie zwolnienia.
6. Praca w korpo z mocnymi benefitami — Google/Meta/Microsoft PL: stock RSU + 30 dni urlopu + 6 mies. paternity = nie do dorównania na B2B.

---

Decision matrix

---

Ryczałt 12% czy 8.5% — które stawki dla IT

Stawki ryczałtu (uproszczone PKWiU):

• 8.5% — usługi pośrednictwa, eduakcyjne, niektóre IT support / DevOps / non-coding.
• 12% — usługi IT (programowanie, doradztwo informatyczne, konsulting IT PKWiU 62, 63).
• 14% — usługi medyczne, architektoniczne.
• 15% — usługi finansowe, prawne, reklama.
• 17% — wolny zawód (lekarz, prawnik, doradca podatkowy bez działalności).

W praktyce IT 2026:

• Programista, fullstack, backend, frontend: 12% (bezpieczne).
• DevOps, SRE: 12% lub 8.5% (granicznie).
• Product manager nietechniczny, scrum master: 15% (consulting).
• UX designer: 14% lub 15% (granicznie).
• Marketing, copywriting: 15% lub 8.5% jeśli "usługi pozostałe".

Tip: indywidualna interpretacja KIS dla swojego PKWiU = pewność prawna na 5 lat.

---

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy mogę zmieniać formę opodatkowania co rok?

Tak — do 20 lutego danego roku. Wybór dotyczy całego roku. Nie da się "w połowie roku" zmienić.

2. Ile kosztuje księgowa dla JDG/B2B?

Od 150-200 zł/mies (proste B2B, jeden klient, brak VAT) do 500-800 zł/mies (VAT, wielu klientów, kadry).

3. Czy ryczałt 12% IT to bezpieczna stawka?

W IT (PKWiU 62.01.1, 62.02.3) — tak, mocno potwierdzone interpretacjami. Dla ról hybrydowych (PM, BA) — niejednoznaczne. Najlepiej zdobyć indywidualną interpretację.

4. Czy mogę odliczać Internet, telefon, samochód na ryczałcie?

Nie — ryczałt = brak odliczeń kosztów (poza składkami). Dlatego dla osób z dużymi kosztami (samochód, biuro, sprzęt) liniowy 19% bywa lepszy mimo wyższej stawki.

5. Czy B2B z jednym klientem to legalne?

Tak, ale ryzykowne — art. 5b ust. 1 UPDOF mówi, że jeśli wykonujesz pracę pod kierownictwem klienta, w jego miejscu, w jego godzinach = to nie działalność, to UoP. Kontrola ZUS może przekwalifikować ostatnie 5 lat retroaktywnie. Bezpieczne praktyki:

• 2+ klientów rocznie,
• własny sprzęt,
• własne godziny,
• formalna umowa o świadczenie usług, nie "stanowisko".

---

Dalsza lektura

• Umowa zlecenie vs o dzieło — co wybrać
• Jak obliczyć realną stawkę godzinową
• Jak wycenić swoje umiejętności jako freelancer

---

W aplikacji Freenance możesz testować różne formy opodatkowania na swojej rzeczywistej liście przychodów i wydatków — symulator pokazuje miesięczny netto i roczny PIT przy każdym wariancie, więc decyzja "skala vs liniowy vs ryczałt" przestaje być wróżeniem.

FAQ

Od jakiej stawki brutto B2B na ryczałcie 12% przebija etat netto?

W realiach 2026 r. break-even B2B (ryczałt 12%) vs etat wypada w okolicach 10 000–12 000 zł brutto miesięcznie — uwzględniając pełen ZUS, składkę zdrowotną i koszt księgowości. Poniżej tej kwoty etat zwykle wygrywa: masz płatny urlop, zwolnienia chorobowe, koszt zatrudnienia po stronie pracodawcy i wyższe składki ZUS na poczet emerytury. Konkretny próg zależy od regionu, branży i Twoich dodatkowych kosztów.

Jak liczona jest składka zdrowotna na ryczałcie 12% w 2026?

Składka zdrowotna na ryczałcie jest progowa — zależy od progu przychodu rocznego (do ~60k, 60–300k, powyżej 300k zł). Każdy z trzech progów ma osobną stawkę miesięczną składki zdrowotnej, niezależną od konkretnej kwoty przychodu w obrębie progu. Po przekroczeniu progu w trakcie roku składkę dolicza się retroaktywnie. Aktualne stawki zweryfikuj w komunikatach ZUS i u księgowego.

Czy mogę odliczyć koszt sprzętu na ryczałcie?

Nie — istotą ryczałtu jest opodatkowanie przychodu (a nie dochodu), więc kosztów uzyskania przychodu nie odliczasz. Sprzęt, biuro, oprogramowanie, abonament telefoniczny — wszystko opłacasz "z netto". Dlatego ryczałt opłaca się dopiero, gdy Twoje realne koszty działalności są niskie (głównie usługi IT, konsulting). Przy działalności kosztochłonnej skala lub liniowy zwykle wygrywają.

Co to jest art. 5b ust. 1 UPDOF i jak ryzykuje "fałszywe B2B"?

To przepis definiujący pozarolniczą działalność gospodarczą — nie jest nią praca wykonywana pod kierownictwem, w miejscu i czasie wskazanym przez zlecającego, na jego ryzyko. Jeśli Twoje B2B z jednym klientem spełnia te trzy znamiona, organ może je przekwalifikować na stosunek pracy z konsekwencjami za 5 lat wstecz (ZUS, PIT, składki pracownika i pracodawcy). Bezpieczne praktyki: 2+ klienci rocznie, własny sprzęt, własne godziny, formalna umowa o świadczenie usług.

Czy warto zostać na ryczałcie 8.5% jako programista, czy lepiej 12%?

Stawka 12% obejmuje usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU klasy 62.xx), a 8.5% — inne usługi. Przy ścisłym programowaniu organy interpretują wąsko: ryczałt 12% jest stawką "domyślną" dla deweloperów. Próby stosowania 8.5% wymagają zwykle pozytywnej interpretacji indywidualnej, a różnica netto (3.5 pp) jest atrakcyjna, ale ryzyko korekty 5 lat wstecz potrafi przewyższyć korzyść. Decyzja: konsultacja z doradcą podatkowym przed wyborem.