PIT-38 Strata Przeniesienie 2026 — 5 lat, max 50% rocznie
Strata z akcji/ETF/funduszy w PIT-38? Odliczasz w 5 kolejnych latach, max 50% rocznie. Pole 35, art. 9 ust. 6. Krypto osobno. Termin: 30 kwietnia 2026.
11 min czytaniaPIT-38 Strata Przeniesienie 2026 — jak odliczyć w 5 kolejnych latach (max 50% rocznie)
TL;DR
Strata podatkowa z akcji, ETF-ów, funduszy TFI w 2025 roku nie przepada — przeniesiesz ją na 5 kolejnych lat podatkowych (2026-2030) i odliczysz od przyszłych zysków. Najważniejsze:
- Limit: maksymalnie 50% straty rocznie (od 2019 r., art. 9 ust. 6 ustawy o PIT). Przed 2019 było to nieograniczone w zakresie kwoty rocznej.
- Tylko ta sama kategoria — strata z papierów wartościowych (art. 30b ust. 1) odlicza się tylko od zysków z papierów. Strata z kryptowalut (art. 30b ust. 1a) — odrębna kategoria, nie kompensuje akcji.
- Pole 35 PIT-38 — wpisujesz tu kwotę odliczanej straty z lat ubiegłych.
- Termin: 30 kwietnia 2026 — to ostatni dzień, by odliczyć stratę z 2024 lub wcześniejszych w PIT-38 za 2025.
- 5-letni horyzont — strata z 2020 r. odliczasz tylko do 2025 r. Po 2025 r. przepada. Strata z 2024 r. masz czas do 2029 r.
- PIT-38 pole 25 to strata bieżącego roku, pole 35 to strata z lat ubiegłych do odliczenia.
Materiał edukacyjny, nie stanowi porady podatkowej. Skonsultuj się z doradcą podatkowym.
Szybka odpowiedź
Stratę z papierów wartościowych (akcje, ETF-y, fundusze TFI) z 2025 roku odliczasz od przyszłych zysków w 5 kolejnych latach podatkowych, maksymalnie 50% kwoty straty rocznie (art. 9 ust. 6 ustawy o PIT). Stratę bieżącą wpisujesz w polu 25 PIT-38, a stratę z lat ubiegłych do odliczenia — w polu 35. Strata z papierów wartościowych (art. 30b ust. 1) nie kompensuje zysków z kryptowalut (art. 30b ust. 1a) — to odrębne kategorie. Termin rozliczenia za 2025 rok to 30 kwietnia 2026. Materiał informacyjny, nie porada podatkowa.
Mechanizm 5-letniej "tarczy podatkowej"
Polski system podatkowy pozwala na przeniesienie straty z roku, w którym wystąpiła, na 5 kolejnych lat podatkowych. Cel: wyrównać ryzyko inwestowania, by inwestor nie był karany za rok stratny.
Reguły:
- Strata (przychody < koszty) z 2025 r. → wpisujesz w polu 25 PIT-38 za 2025 r. (deklaracja składana do 30.04.2026).
- W kolejnych latach (2026-2030) możesz odliczyć stratę w polu 35.
- Maksymalnie 50% pierwotnej kwoty straty w jednym roku.
- Tylko od dochodu z tej samej kategorii — pole 24 PIT-38.
- Po 5 latach niewykorzystana strata przepada bezpowrotnie.
Podstawa prawna: art. 9 ust. 6 ustawy o PIT: "O wysokość straty (...) podatnik może obniżyć dochód uzyskany z tego samego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty."
Trzy kategorie strat — nie mieszają się
| Kategoria | Art. ustawy o PIT | Pole PIT |
|---|---|---|
| Papiery wartościowe + udziały + instrumenty pochodne | 30b ust. 1 | PIT-38 pole 21/22/24/25/35 |
| Kryptowaluty | 30b ust. 1a | PIT-38 sekcja G (osobna) |
| Pozarolnicza działalność gospodarcza | 9a / 30c | PIT-36 / PIT-36L |
Strata z akcji nie obniża dochodu z JDG. Strata z BTC nie obniża dochodu z akcji. Każda kategoria — osobna kasa.
To jest fundamentalne — wielu inwestorów (zwłaszcza tych łączących krypto i akcje) zakłada, że strata w jednym kompensuje zysk w drugim. Nie kompensuje. Ustawodawca celowo rozdzielił te kategorie w 2019 r., gdy wprowadził osobne reguły dla krypto.
Co dokładnie znaczy "papiery wartościowe" w art. 30b?
Pod tę kategorię wpadają:
- Akcje polskie i zagraniczne
- ETF-y wszelkich typów (UCITS, US, irlandzkie, lux)
- Obligacje korporacyjne, skarbowe (poza obligacjami detalicznymi z 19% u źródła)
- Jednostki funduszy inwestycyjnych TFI (FIO, SFIO, FIZ)
- Udziały w spółkach z o.o. (sprzedaż udziałów)
- Instrumenty pochodne: opcje, kontrakty terminowe, CFD, warranty
- Certyfikaty inwestycyjne FIZ
Wszystkie te instrumenty w PIT-38 sumują się w jednej puli. Strata z opcji DAX kompensuje zysk z akcji KGHM, strata z funduszu Inpzu kompensuje zysk z ETF VWCE itp.
Krok po kroku — jak odliczyć stratę z lat ubiegłych
1. Sprawdź historyczne PIT-38
Otwórz swoje deklaracje PIT-38 z lat 2020-2024:
- Pole 25 (strata) — kwota straty w danym roku.
- Pole 35 (strata z lat ubiegłych odliczona) — ile już odliczyłeś.
Pozostała do wykorzystania strata = pierwotna strata − suma wszystkich pól 35 z kolejnych lat.
2. Oblicz limit 50% za 2025
Dla każdej straty osobno:
- Strata 2024 = 20 000 PLN → max odliczenie w 2025 = 10 000 PLN.
- Strata 2023 = 12 000 PLN → max odliczenie w 2025 = 6 000 PLN.
- Strata 2022 = 8 000 PLN, w 2023 odliczyłeś 4 000 PLN, pozostało 4 000 PLN → max w 2025 = MIN(50% × 8 000, 4 000) = 4 000 PLN.
3. Sprawdź dochód za 2025
Pole 24 PIT-38 za 2025 = X PLN. Możesz odliczyć tylko do wysokości X.
Jeśli dochód 2025 = 15 000 PLN, a chcesz odliczyć 20 000 PLN strat — odliczasz tylko 15 000 PLN, reszta zostaje na kolejne lata (przy zachowaniu limitu 5 lat i 50% rocznie).
4. Wpisz do pola 35 PIT-38
Pole 35 = łączna kwota odliczonej straty z lat ubiegłych. Nie rozdzielasz per rok źródłowy w samym formularzu, ale w razie kontroli US będziesz musiał udowodnić rozkład.
Praktyka: prowadź arkusz historii strat w Excelu — kolumny: rok pochodzenia, pierwotna strata, odliczone w 2021/22/23/24/25, pozostało, deadline (5 lat).
5. Wylicz dochód do opodatkowania
Pole 36 PIT-38 = pole 24 − pole 35 = dochód do opodatkowania po odliczeniu strat.
6. Zapłać 19% i wyślij PIT-38
Mikrorachunek podatkowy → 19% × pole 36. Deklarację wyślij przez e-Urząd Skarbowy.
Przykłady liczbowe
Przykład A: Pełne odliczenie straty w 2 latach
Pan Jacek w 2024 r. miał stratę z akcji 20 000 PLN (pole 25 PIT-38 za 2024). W 2025 r. zysk 30 000 PLN.
Rozliczenie 2025:
- Pole 24 = 30 000 PLN
- Pole 35 (50% × 20 000 = 10 000) = 10 000 PLN
- Pole 36 = 30 000 − 10 000 = 20 000 PLN
- Podatek 19% × 20 000 = 3 800 PLN
W 2026 r. pozostało 10 000 PLN straty do odliczenia (max 10 000 PLN — drugie 50%).
Rozliczenie 2026 (zakładając zysk 25 000 PLN):
- Pole 35 = 10 000 PLN
- Pole 36 = 15 000 PLN
- Podatek = 2 850 PLN
W 2027-2029 strata już wykorzystana w pełni.
Przykład B: Strata duża, dochody małe — strata przepada
Pani Iwona w 2024 r. miała stratę 80 000 PLN (krach w akcjach tech). W 2025-2029 ma niskie dochody:
| Rok | Dochód | Max 50% straty | Faktyczne odliczenie | Pozostało |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | 5 000 | 40 000 | 5 000 | 75 000 |
| 2026 | 8 000 | 40 000 | 8 000 | 67 000 |
| 2027 | 10 000 | 40 000 | 10 000 | 57 000 |
| 2028 | 12 000 | 40 000 | 12 000 | 45 000 |
| 2029 | 15 000 | 40 000 | 15 000 | 30 000 → PRZEPADA |
Pani Iwona odliczyła łącznie 50 000 PLN, ale 30 000 PLN straty przepada po 2029 r. (5-letnia bariera). To pokazuje, dlaczego po stratnym roku warto świadomie realizować zyski w kolejnych latach, by w pełni wykorzystać tarczę.
Przykład C: Krypto — osobna kategoria, brak kompensacji
Pan Bartek w 2024 r.:
- Strata z akcji TSLA = 15 000 PLN (pole 25 PIT-38).
- Strata z BTC = 8 000 PLN (sekcja G PIT-38, osobna kategoria).
W 2025 r.:
- Zysk z akcji KGHM = 20 000 PLN (pole 24).
- Zysk z ETH = 12 000 PLN (sekcja G).
Odliczenia:
- Z akcji: max 50% × 15 000 = 7 500 PLN. Pole 35 = 7 500. Dochód po odliczeniu: 12 500 PLN. Podatek 19% = 2 375 PLN.
- Z krypto: max 50% × 8 000 = 4 000 PLN. Sekcja G PIT-38 — pole odpowiadające stracie z lat ubiegłych. Dochód: 8 000 PLN. Podatek 19% = 1 520 PLN.
Łącznie: 3 895 PLN. Strata z akcji nie pokrywa zysku z krypto i odwrotnie. Każda kategoria osobna.
Przykład D: Wieloletni rozkład — strata 100k
Pani Renata miała w 2024 r. stratę 100 000 PLN (krach na ETF tech, np. ARKK).
| Rok | Dochód PIT-38 | Strata wykorzystana | Pozostało | Termin |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | 60 000 | 50 000 (max 50%) | 50 000 | OK |
| 2026 | 80 000 | 50 000 (max 50%) | 0 | Wykorzystane |
| 2027 | — | — | 0 | — |
W tym scenariuszu Renata wykorzystała pełną stratę w 2 lata. Bez limitu 50% mogłaby odliczyć 100 000 w samym 2025 i nie płacić nic. Z limitem 50% — w 2025 płaci 19% × 10 000 = 1 900 PLN, w 2026 płaci 19% × 30 000 = 5 700 PLN. Razem 7 600 PLN.
Przykład E: Częściowo wykorzystana strata przeniesiona
Pan Adam w 2022 r. miał stratę 30 000 PLN. Odliczał:
- 2023: 10 000 PLN (33%, świadomie poniżej 50%)
- 2024: 5 000 PLN (mały dochód, mniej niż 50% straty)
- Pozostało: 15 000 PLN
W 2025 r. ma dochód 40 000 PLN. Limit pola 35 z 2022 r.: max 50% × 30 000 = 15 000 PLN. Pozostało dokładnie 15 000 PLN. Może odliczyć 15 000 PLN w 2025 (ale to ostatni rok dla straty z 2022 — 2022 + 5 = 2027, więc jeszcze 2026 i 2027 są dostępne).
W 2025 odlicza 15 000 PLN, dochód 25 000 PLN, podatek 4 750 PLN. Strata z 2022 całkowicie wykorzystana.
Najczęstsze błędy
- Próba odliczenia 100% straty w jednym roku — limit jest 50%. Po 2019 r. zmiana zasad (przed 2019 było 50%, ale można było alternatywnie odliczyć stratę jednorazowo do 5 mln PLN).
- Mieszanie kategorii — strata z akcji w polu kryptowaluty lub odwrotnie. To zaniżenie podatku, US wyłapie.
- Niewykorzystanie straty po 5 latach — przepadnięcie. Plan: w roku 4-5 świadomie zrealizuj zyski (sprzedaj papiery z zyskiem), by pole 24 było wystarczająco duże.
- Brak archiwum PIT-38 — bez historycznych deklaracji nie udowodnisz pierwotnej kwoty straty. Trzymaj 5 lat po wygaśnięciu prawa do odliczenia (faktycznie 10+ lat).
- Odliczenie straty po wcześniejszym zwrocie z IKE — strata "wewnątrz IKE" nie przechodzi do PIT-38. IKE to bańka podatkowa.
- Próba kompensacji straty z PIT-38 z dochodem z PIT-37 — niedopuszczalne. Inne źródła, inne kategorie.
- Odliczanie straty obcego małżonka — w rozliczeniu wspólnym strata z PIT-38 jest indywidualna. Małżonek nie może "skorzystać" ze straty drugiego.
Dokumenty potrzebne
- Wszystkie PIT-38 z ostatnich 5 lat (najlepiej PDF + xml + UPO).
- Arkusz historii strat — własny, z rozkładem per rok pochodzenia.
- PIT-8C z lat ubiegłych (broker, TFI) — do weryfikacji pierwotnych kwot.
- Tax Statement IBKR/DEGIRO za lata historyczne (jeśli broker zagraniczny).
- CSV transakcji za lata, w których powstała strata — w razie kontroli US.
- Decyzje US (jeśli były korekty z lat ubiegłych).
Archiwizuj 5 lat po ostatnim odliczeniu (Ordynacja podatkowa). W praktyce: dokumenty straty z 2024 r. trzymaj do końca 2034 r. (5 lat odliczeń + 5 lat archiwum).
Termin i sankcje
30 kwietnia 2026 — termin złożenia PIT-38 z odliczeniem straty z lat ubiegłych.
- Odsetki za zwłokę — 14,5% rocznie, naliczane od 1 maja.
- Mandat KKS — 500-2 000 PLN za nieprawidłowe rozliczenie strat (np. odliczenie krypto od akcji).
- Czynny żal (art. 16 KKS) — chroni przed odpowiedzialnością. Złóż przed wykryciem przez US.
- Korekta w 5 lat — bez sankcji, jeśli sam zauważysz błąd.
- Strata zapomniana — możesz złożyć korektę PIT-38 z lat ubiegłych (do 5 lat wstecz) i wtedy odliczyć stratę zapomniana w polu 35.
Specjalna sytuacja: jeśli zapomniałeś o stracie z 2020 r. (nie wpisałeś jej w pole 25 PIT-38 za 2020), i tak możesz złożyć korektę PIT-38 za 2020 do końca 2025 r. (5 lat od 2021). Po 1 stycznia 2026 prawo do korekty straty z 2020 r. wygaśnie.
FAQ
1. Czy mogę odliczyć stratę bez wykazywania jej w PIT-38 za rok źródłowy?
Nie. Strata musi być wykazana w polu 25 PIT-38 za rok jej powstania. Bez tego US uzna, że straty nie było.
2. Co jeśli w roku odliczenia straty mam dochód mniejszy niż 50% straty?
Odliczasz tylko do wysokości dochodu (pole 24). Reszta (do limitu 50%) nie przepada — przechodzi na kolejne lata, ale deadline 5 lat się nie zatrzymuje.
3. Strata z 2018 — czy mogę odliczyć w 2025?
2018 + 5 = 2023. Po 2023 r. strata przepadła. Ostatnia szansa odliczenia była w PIT-38 za 2023 (składany 30.04.2024).
4. Czy strata z akcji polskich i akcji USA łączą się?
Tak, obie są w art. 30b ust. 1 (papiery wartościowe). W PIT-38 sumujesz w polu 22 (koszty) i polu 21 (przychody), niezależnie od kraju notowania.
5. Strata przy wcześniejszym zwrocie IKE — czy do PIT-38?
Tak. Wcześniejszy zwrot IKE z ujemnym wynikiem (przychód < koszt zaczętych wpłat) generuje stratę w PIT-38 (pole 25). Następnie odliczasz w 5 lat.
6. Czy mogę odliczyć stratę z funduszu TFI od dywidend zagranicznych?
Nie. Strata art. 30b vs dywidendy art. 30a — różne kategorie. Strata z TFI łączy się tylko z innymi papierami wartościowymi (akcje, ETF, obligacje korporacyjne).
7. Co jeśli mam stratę z opcji (instrumentów pochodnych)?
Opcje są w tej samej kategorii co akcje (art. 30b ust. 1) — strata z opcji łączy się z zyskiem z akcji i odwrotnie. Pole 35 jest wspólne.
8. Czy strata z PIT-38 obniża podatek od dywidend zagranicznych?
Nie. Dywidendy są w art. 30a, sprzedaż papierów w art. 30b. Nawet jeśli masz w PIT-38 stratę 50 000 PLN, dywidendy z USA (sekcja "udział w zyskach osób prawnych") są opodatkowane niezależnie 19% (z odliczeniem 15% u źródła z W-8BEN).
9. Strata z 2025 i jednocześnie odliczenie strat z lat ubiegłych — jak rozliczyć?
Jeśli w 2025 masz stratę (pole 25 = X PLN), nie odliczasz pola 35 (brak dochodu do obniżenia). Strata z lat ubiegłych pozostaje na 2026+. Strata z 2025 zaczyna swój 5-letni licznik od 2026.
Liczenie straty per rok pochodzenia, pilnowanie limitu 50% i deadline'u 5 lat to skomplikowana księgowość. Freenance śledzi Twoje straty z każdego roku, automatycznie wylicza maksymalne odliczenie 50% i ostrzega, gdy strata "ucieka" z 5-letniego okna.
Powiązane artykuły
How many months could you live without working?
See your Freedom Runway — free