Ryczałt 2026 — stawki 8,5% / 12% / 14% / 17% i PIT-28

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to najprostsza forma opodatkowania JDG: płacisz % od przychodu, nie rozliczasz kosztów. Przy odpowiednim profilu (IT, doradztwo, wolne zawody, usługi, handel) może być najkorzystniejsza — szczególnie od 2022 r. po obniżkach stawek i zmianach zdrowotnej.

Szybka odpowiedź

Ryczałt ewidencjonowany to procent od przychodu (bez kosztów), dostępny dla JDG z przychodem do 2 mln EUR rocznie (ok. 8,6 mln zł). Stawki zależą od PKWiU: 12% dla IT/programowania, 8,5% dla większości usług i najmu prywatnego do 100 000 zł (12,5% powyżej), 14%/15%/17% dla wolnych zawodów i części usług, 3–5,5% dla handlu, gastronomii, budowlanki i produkcji. Rozliczasz się na PIT-28 do 30 kwietnia, wpłacając zaliczki do 20. dnia następnego miesiąca/kwartału, i możesz odliczyć 50% zapłaconej składki zdrowotnej od przychodu. Materiał informacyjny, nie porada podatkowa.

Kogo dotyczy

• Osób prowadzących JDG z przychodami do 2 000 000 EUR rocznie (ok. 8,6 mln zł w 2026 r.).
• Wybór formy deklarujesz do 20. dnia miesiąca po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku (lub przy zakładaniu JDG).
• Nie można wybrać ryczałtu dla: aptek, lombardów, kantorów, niektórych usług doradczych dla byłego pracodawcy.

Kluczowe stawki ryczałtu 2026

• 17% — wolne zawody (lekarze, dentyści, weterynarze, tłumacze, nauczyciele, psycholodzy).
• 15% — m.in. pośrednictwo sprzedaży, reklama, wynajem pojazdów.
• 14% — usługi opieki zdrowotnej (inne niż 17%), architektoniczne, inżynieryjne.
• 12% — IT/programowanie (PKWiU 62.01.1, 62.02, 62.09), doradztwo IT.
• 10% — kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek.
• 8,5% / 12,5% — najem (do/powyżej 100 000 zł), niektóre usługi gastronomiczne.
• 8,5% — większość usług, najem prywatny, działalność wychowawcza/kulturalna.
• 5,5% — roboty budowlane, przewozy ładunków >2t, produkcja.
• 3% — handel towarami, gastronomia (bez alkoholu >1,5%).

Składka zdrowotna na ryczałcie 2026

Trzy progi zależne od przychodu (dane orientacyjne na bazie przec. wynagr.):

• przychód do 60 000 zł — ok. 461 zł/mies.
• 60 000 zł – 300 000 zł — ok. 769 zł/mies.
• powyżej 300 000 zł — ok. 1 384 zł/mies.

Możesz odliczyć 50% zapłaconej składki zdrowotnej od przychodu do opodatkowania.

Krok po kroku jak rozliczyć

1. Wybierz ryczałt przy zakładaniu JDG (CEIDG-1) lub do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w nowym roku.
2. Prowadź ewidencję przychodów (papierową lub elektroniczną). Nie prowadzisz KPiR.
3. Oblicz ryczałt za każdy miesiąc/kwartał — przychód × stawka, minus 50% składki zdrowotnej (od 2022 r.).
4. Wpłacaj zaliczki na mikrorachunek US do 20. dnia następnego miesiąca (lub kwartału, jeśli przychód poprzedniego roku < 200 000 EUR).
5. Złóż PIT-28 do 30 kwietnia 2026 (od 2023 r., wcześniej do końca lutego).
6. Archiwizuj faktury i ewidencję 5 lat.

Przykład liczbowy

Piotr — programista na B2B, roczny przychód 240 000 zł, stawka 12% (IT).

• Składka zdrowotna (próg 60–300 tys.): 769 × 12 = 9 228 zł
• 50% składki zdrowotnej odliczalne: 4 614 zł
• Podstawa opodatkowania: 240 000 − 4 614 = 235 386 zł
• Ryczałt: 235 386 × 12% = 28 246 zł
• Łączny ZUS (preferencyjny/pełny): ok. 18 000–22 000 zł w zależności od stażu
• Efektywne obciążenie: ~15–17% przychodu

Dla porównania przy liniówce 19% i 4,9% zdrowotnej podatek wyniósłby znacznie więcej, jeśli koszty są niskie (programiści często mają je minimalne).

Typowe błędy i pułapki

• Zła stawka PKWiU — IT błędnie jako 8,5% (kiedyś), obecnie 12%/8,5% (wsparcie IT to 8,5%). Interpretacja indywidualna chroni.
• Mix usług — różne PKWiU wymagają osobnych stawek. Trzeba przyporządkować każdy przychód.
• Brak odliczenia składki zdrowotnej — podstawowy błąd od 2022 r.
• Świadczenie usług byłemu pracodawcy — wyklucza ryczałt (jeśli czynności analogiczne jak na UoP w ciągu 2 ostatnich lat).
• Przekroczenie limitu 2 mln EUR — musisz przejść na zasady ogólne/liniówkę od następnego roku.

E-PIT, Twój e-PIT i e-Urząd Skarbowy

PIT-28 od 2023 r. również dostępny w Twój e-PIT, ale wymaga weryfikacji — system pokazuje przychody z zaliczek, natomiast stawki i rozbicie na PKWiU musisz potwierdzić samodzielnie. Zaliczki wpłacasz na indywidualny mikrorachunek z CEIDG/e-US.

Terminy 2026

• 20. dzień miesiąca/kwartału — wpłata ryczałtu.
• 31 stycznia 2026 — rozliczenie za grudzień/IV kwartał 2025 (brak osobnej zaliczki „stycznia").
• 30 kwietnia 2026 — PIT-28 za 2025 r.
• 20. dzień miesiąca po pierwszym przychodzie w 2026 — ostatni moment na zmianę formy na 2026 r. (jeśli zmieniasz z liniówki/skali).

FAQ

Czy mogę zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?

Nie. Zmiana możliwa tylko od nowego roku podatkowego (do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie).

Ryczałt czy liniówka dla programisty 2026?

Ryczałt 12% zwykle wygrywa przy niskich kosztach (>80% przychodu pozostaje dochodem). Liniówka 19% + 4,9% zdrowotnej lepsza przy wyższych kosztach lub dużym IP Box.

Czy na ryczałcie mogę odliczyć sprzęt, samochód, biuro?

Nie. Ryczałt to % od przychodu bez kosztów. Możesz odliczyć 50% zdrowotnej oraz ulgi podatkowe (IKZE, dziecko, rehabilitacja).

Jak odzyskać VAT na ryczałcie?

Ryczałt i VAT to dwie osobne kwestie. Możesz być VAT-owcem i jednocześnie na ryczałcie — odliczasz VAT naliczony standardowo.

Czy ryczałt pozwala na wspólne rozliczenie z małżonkiem?

Nie — jedynie skala podatkowa (PIT-36) umożliwia wspólne rozliczenie.

Ryczałt vs liniówka vs skala — kiedy co wybrać

Reguła kciuka:

• IT B2B, niskie koszty → ryczałt 12%.
• Wysokie koszty (agencja, e-commerce) → liniówka.
• Rodzina z dziećmi, średnie dochody → skala.

Kiedy ryczałt jest wykluczony

Nie możesz być na ryczałcie jeśli:

• prowadzisz aptekę, lombard, kantor walutowy,
• handlujesz częściami do samochodów,
• świadczysz usługi doradcze dla byłego pracodawcy (2 lata karencji od zakończenia UoP),
• przekroczyłeś 2 mln EUR przychodu w poprzednim roku.

Stawki PKWiU — sporne przypadki

• 12% — programowanie (PKWiU 62.01.1), doradztwo IT (62.02), zarządzanie usługami IT (62.03).
• 8,5% — wsparcie IT (help desk), administrowanie systemami, testy manualne.
• 15% — doradztwo niezwiązane z IT (biznesowe, zarządzanie HR).
• 17% — wolne zawody (prawnicy, lekarze, architekci praktykujący zawód).

Mieszane usługi — musisz rozdzielić przychód na poszczególne PKWiU i stosować odpowiednie stawki. Brak rozdzielenia = ryzyko kontroli.

Przejście z liniówki / skali na ryczałt

1. Oświadczenie do US (CEIDG-1) do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w nowym roku.
2. Zamykasz KPiR na 31 grudnia, otwierasz ewidencję przychodów od 1 stycznia.
3. Środki trwałe amortyzowane wcześniej — amortyzację kontynuujesz tylko poza księgą (dla celów ewidencyjnych).
4. VAT pozostaje bez zmian (ryczałt ≠ VAT).

Checklist ryczałtu

• Wybrana stawka PKWiU dla każdej usługi.
• Ewidencja przychodów prowadzona na bieżąco.
• Zaliczki wpłacane do 20. dnia następnego miesiąca.
• Składka zdrowotna zapłacona i 50% odliczone od przychodu.
• PIT-28 złożony do 30.04.2026.
• Archiwum faktur i ewidencji na 5 lat.

Podsumowanie

Ryczałt jest najprostszy (brak KPiR, brak rozliczania kosztów) i często najkorzystniejszy dla freelancerów IT, tłumaczy, fizjoterapeutów, terapeutów, copywriterów. Pułapką są stawki PKWiU i przejścia między formami — raz wybrana forma działa do końca roku. Zanim zmienisz, zrób kalkulację porównawczą z liniówką i skalą.

Freenance — rozliczenie łatwiejsze

Freenance automatycznie liczy Twój ryczałt miesięczny na podstawie faktur i przypisuje stawki PKWiU. Widzisz, ile zapłacisz US 20. i ile zostanie. Sprawdź Freenance — ryczałt bez arkuszy kalkulacyjnych.

Powiązane artykuły

• Zwolnienia podatkowe IKE i IKZE — maksymalna optymalizacja w 2026
• Podatek od najmu — ryczałt vs zasady ogólne 2026
• Jak działa IKE i IKZE — pełny przewodnik kont emerytalnych 2026